Reumatoïde artritis is een ziekte waarbij de gewrichten chronisch ontstoken zijn. Steeds meer patiënten beseffen dat wat we eten invloed heeft op de pijn en ontstekingen. Zo is het bekend dat plantaardige en onbewerkte voeding de pijn binnen enkele maanden drastisch kan verminderen.
Ook het gebruik van olie heeft invloed op reuma, maar er gaan tegenstrijdige berichten rond. Kokosolie en olijfolie zijn plantaardig en worden vaak gepromoot als gezond. Helaas laten wetenschap en praktijk zien dat olie niet goed is om te gebruiken wanneer je reuma hebt, omdat het op meerdere manieren leidt tot meer ontstekingen.
IN HET KORT: Waarom leidt olie tot ontstekingen?
- Bewerkt en calorierijk: Olie bestaat uit puur vet zonder de oorspronkelijke vezels en voedingsstoffen.
- Verstoorde omega-balans: Olie bevat te veel omega-6 in verhouding tot het gezonde omega-3, waardoor ontstekingen ontstaan.
- Darmgezondheid: Olie bevordert een lekkende darm, wat aan de basis ligt voor het krijgen van reuma.
- Vrije radicalen: Vooral bij verhitting van olie ontstaan stoffen die gewrichten extra belasten.
Waaruit bestaat olie?
Bij het maken van olie worden de vetten uit natuurlijke producten zoals olijven en noten geperst en sterk geconcentreerd. Daarbij wordt 99 % van de gezonde stoffen uit de olijven en noten verwijderd, zoals antioxidanten, mineralen en vezels.
Veel commerciële zaadoliën zoals zonnebloemolie worden na persing nog extra bewerkt met chemicaliën voor een neutrale smaak en om het langer houdbaar te maken.
Olie is dus in feite een onnatuurlijk en bewerkt product, dat niet meer te vergelijken is met de olijven of noten waar het van gemaakt is. Het bestaat uit puur vet en bevat veel calorieën. Een eetlepel olijfolie bevat de vetten die afkomstig zijn uit meer dan 100 olijven.
De invloed van omega-3 en omega-6 bij reuma
De belangrijkste vetten in olie zoals olijfolie en zonnebloemolie zijn omega-6 en omega-3 vetzuren. Dit zijn onverzadigde vetzuren die het lichaam beiden nodig heeft, maar wel in een specifieke verhouding van ongeveer 3:1. Te veel omega-6 leidt tot meer ontstekingen, terwijl omega-3 ontstekingen juist remt.
In voeding zit alleen veel meer omega-6 dan omega-3. Hierdoor is de verhouding bij de meeste mensen eerder 20:1 dan 3:1, door de aanwezigheid van te veel omega-6 vetzuren. Dit leidt tot ontstekingen en allerlei lichamelijke klachten.
Olijfolie bevat nauwelijks het ontstekingsremmende omega-3 en verstoort daardoor de optimale balans, terwijl zonnebloemolie juist boordevol omega-6 zit. Kokosolie bestaat zelfs voor 90 % uit verzadigd vet. Deze oliën kan je daarom beter vermijden.
Er zijn maar enkele oliën met relatief veel omega-3 vetzuren: dit zijn lijnzaadolie, hennepzaadolie en koolzaadolie. Deze olie kan je met mate gebruiken bij reuma, mits koudgeperst en niet geraffineerd. Let alleen op dat je deze oliën niet moet verhitten.
Daarnaast wordt algenolie gebruikt als supplement voor omega-3, iets wat ik iedereen met reuma sterk aanraad. Algenolie is beter dan visolie, dat wel omega-3 bevat maar ook nadelen heeft.
De rol van je darmen
Door een te hoge vetinname verandert de darmflora en dit leidt tot een lekkende darm. Hierdoor kunnen onverteerde voedseldeeltjes en bacteriële giftige stoffen door de darmwand in het bloed terechtkomen. Het immuunsysteem kan hierop reageren met ontstekingsreacties in de gewrichten, wat reumatische klachten kan triggeren of verergeren.
Waarom het verhitten van olie extra schadelijk is
Bij frituren en verhitten van olie op hoge temperatuur, worden vrije radicalen gevormd. Dit leidt tot oxidatieve stress, waardoor cellen en DNA kunnen beschadigen, en ontstekingen ontstaan. Bij herhaaldelijk verhitten, zoals bij frituren, is dit risico extra groot.
Het is bekend dat mensen met reuma meer vrije radicalen in het lichaam hebben dan gezonde mensen. Dit is één van de redenen dat de gewrichten chronisch ontstoken zijn. Daarom is het bij reuma éxtra belangrijk om olie, en verhitte olie in het bijzonder, te vermijden.
Waar zitten gezonde vetten in?
Vetten kan je het beste binnenkrijgen via het natuurlijke product, zoals noten, avocado, olijven, pitten en zaden. Deze bevatten gezonde vetzuren en zitten bovendien vol andere voedingsstoffen. Het eten van één walnoot bij een maaltijd is al voldoende om vetoplosbare vitamines goed op te nemen.
Daarnaast is het belangrijk om extra te letten op het binnenkrijgen omega-3, door dagelijks lijnzaad en chiazaad toe te voegen aan je maaltijden en het nemen van een algenolie supplement.
Koken en bakken zonder olie: zo doe je dat
Veel mensen vinden het lastig om te koken zonder olie. Dat was voor mijzelf ook wennen. Maar oefening baart kunst, en nu is het een gewoonte waar ik geen enkele moeite meer mee heb.
Om te bakken zonder olie gebruik je een klein scheutje water. Voeg een lepel water toe aan een pan op het vuur en roerbak hierin ui, groente enzovoorts. Blijf erbij, want het water gaat verdampen. Wanneer dat gebeurt, voeg je gewoon weer een scheutje water toe. Even oefenen en je zal zien hoe makkelijk het gaat.
Gezonde dressing maken
Gelukkig heb je voor een lekkere dressing ook geen olie nodig. Door gebruik te maken van pure ingrediënten zoals vruchtensap, azijn, mosterd, tahini, plantaardige yoghurt en verse kruiden maak je salades zelfs nog wat gezonder! In dit ebook heb ik ter inspiratie 14 recepten verzameld voor olievrije, plantaardige salade dressings.
Advies bij reuma
Wanneer je reuma hebt, is de belangrijkste stap om pijn te verminderen overgaan op plantaardig & onbewerkt eten. Vermijd daarbij ook in de eerste plaats gefrituurd eten.
Wanneer je daaraan gewend bent, kan je de stap zetten om verder te minderen met olie. Bouw het gebruik af tot een minimum, en gebruik in ieder geval geen olie die verhit is geweest en dus zeker geen frituur. Het is het gezondst om vetten binnen te krijgen via onbewerkte bronnen (zoals noten, zaden, avocado's en olijven).
Gratis ebook: Voeding bij Reuma
Wil je ontdekken hoe je met de juiste voeding ontstekingen en pijnklachten kunt verminderen? Download direct de gratis Startgids.
Geschreven door dr. Carolien Boone. Als doctor (dr.) in de chemie en gecertificeerd plantaardig voedingsdeskundige combineert Carolien haar wetenschappelijke achtergrond met haar expertise in voeding bij reuma en artrose. Zij helpt mensen om met de juiste, wetenschappelijk onderbouwde voeding weer de regie over hun gezondheid te pakken. Zelf is zij al jaren pijnvrij bij reumatoïde artritis en artrose, zonder medicijnen.
Referenties
- A.P. Moreira et al. Influence of a high-fat diet on gut microbiota, intestinal permeability and metabolic endotoxaemia. Br J Nutr. 2012 Sep;108(5):801-9.
- C.F. Rueda-Clausen et al. Olive, soybean and palm oils intake have a similar acute detrimental effect over the endothelial function in healthy young subjects. Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2007 Jan;17(1):50-7.
